ستم كردند يعنى لفظى را كه در غير موضع آن بود وضع كردند بعد از آن حضرت رسالت را ميفرمايد كه * ( وَسْئَلْهُمْ ) * و بپرس يهود را بر وجه تقريع و تقرير تقديم كفر و عصيان ايشان بر طريق اعلام به آنچه ندانسته‌اند مگر بتعليم الهى و بوحى آن اين تا معجزهء تو باشد بر ايشان پس از ايشان سؤال كن * ( عَنِ الْقَرْيَةِ ) * از خبر دهى كه * ( الَّتِي كانَتْ حاضِرَةَ الْبَحْرِ ) * بود نزديك دريا و آن بروايت ابن عباس در ايله بود ميان مدين و طور بر ساحل بحر طبريه و ابن زيد گفته كه نام آن قريه منيشا بود در ميان مدين و عينونا و نزد زهرى طبريه بوده و نزد بعضى ديگر مدين بوده بر هر تقدير اهل اين ديه متشرع بودند بشريعت موسى و از جملهء فرايض بر ايشان تعظيم سبت بوده و به جهت آن حرام بوده بر ايشان كه بصيد ماهى و ساير اعمال دنيويه مشغول شوند ايشان خلاف امر الهى كرده بر زبان حضرت داود ملعون گشته و مسخ شدند حاصل كه حق تعالى جهت اظهار افعال ذميمهء يهود با حضرت رسالت صلَّى اللَّه عليه و آله خطاب مىكند كه اهل كتاب را بپرس از خبر اهل ديه * ( إِذْ يَعْدُونَ ) * چون در گذشتند از حد امر الهى و تجاوز كردند از تعظيمى كه مامور بودند بدان * ( فِي السَّبْتِ ) * در روز شنبه كه آن ترك صيد سمك بود از ايشان خلاف كردند بدان كه اذ ظرف كانت است يا حاضرة يا بدل اشتمال از قريه و تقدير آنكه و اسئلهم عن اهل القرية فى وقت عدوانهم فى السبت * ( إِذْ تَأْتِيهِمْ ) * ظرف يعدون است يا بدل بعد از بدل يعنى در گذشتند از حد مامور به وقتى كه مىآمدند بديشان * ( حِيتانُهُمْ ) * ماهيان ايشان و يا سؤال كن يهود را از وقت آمدن ماهيان بايشان * ( يَوْمَ سَبْتِهِمْ ) * در روز شنبه ايشان يعنى در روزى كه منهى بودند از شكار ماهى ماهيان مىآمدند * ( شُرَّعاً ) * در حالتى كه ظاهر شده بودند به روى آب و سرها برداشته ماخوذ از ( شرع علينا ازادنا و اشرف ) و از حسن نقل است كه در روز شنبه ماهيان بيرون مىآمدند هر يك مقابل گوسفندى بزرگ و سفيد و تا بدر خانهاى ايشان كه بر حوالى آب بود مىآمدند به جهت آنكه امن بودند از آنكه در آن روز صيد ايشان كنند و بدانكه سبت مصدر است و ماخوذ است از ( سببت اليهود اذا عظمت سبتها بالتجرد للعبادة ) و گويند اسم آن روز است و اضافه به جهت اختصاص ايشان است به احكامى كه در آن بود و مؤيد اولست ( و يوم اسباتهم بقرائة شاذة ) * ( وَيَوْمَ لا يَسْبِتُونَ ) * و در روزى كه عمل سبت نميگردند يعنى بتعظيم آن روز مامور نبوديد چون يكشنبه و باقى ايام * ( لا تَأْتِيهِمْ ) * نمىآمدند بايشان ماهيان و اين ابتلايى بود از حضرت عزت مر ايشان را و مرويست كه چون روز شنبه